Tradycje przemys硂we okolic Boronowa - Stowarzyszenie Mi艂o艣nik贸w Ziemi Boronowskiej
   Nawigacja
Portal
  Strona G艂贸wna
  Zarz膮d SMZB
  Statut
  O NAS
  Kontakt
  Szukaj

Aktualno艣ci
  Szybik
  Boronu艣
  Dzia艂alno艣膰 Stowarzyszenia
  Forum Katowice
  Kulinarne zmagania 2019
  Walne zebranie

Og艂oszenia
  Zbi贸rka pami膮tek

Artyku艂y
  O 艣l膮skiej godce
  O pradziejach Boronowa
  O nazwach terenowych
  Kolonizacja pruska w okolicy Boronowa
  O Janie Kuliszu
  Przemys艂 Boronowa
  "Kulturkampf"

Galeria
  Wieczorek 2019
  Wyjazd do Wieliczki
  Wystawa
  Promocja ksi膮偶ki
  Festyn 5.08.2012
  Turystyczne atrakcje
  Odznaczenie P.Go艂膮bka
  Maj贸wka 2010
  Zima 2010
  Maj贸wka 2009
  Boron贸w w fotografii
  D艂ugosz kr贸lewski
  Prelekcje SMZB
  Promocja ksi膮偶ki

10-lecie SMZB
  10-lecie
  Wystawa 10-lecia
  Prezentacja

400-lecie Ko艣cio艂a
  Podzi臋kowanie
  Odpust
  5.06.2011
  30.04.2011
  20.02.2011

Linki
  Urz膮d Gminy Boron贸w
  GOK
  Parafia Boron贸w
  ZPO Boron贸w
  LKS Jedno艣膰 Boron贸w
  Stow. dla Boronowa
  Boron贸w w Wikipedii
  Sk艂adnica G贸rno艣l膮ska

Archiwum
  Festyn
  Przyroda w Boronowie
  Dzia艂alno艣膰 Stowarzyszenia
  Promocja
  Sprawozdanie
  Pomnik
  Pokaz
  Wyjazd
  Wystawa
  Realizacja zada艅 dofinansowanych z UG
  Promocja ksi膮偶ki
  Wieczorek 2017
  Ma艂e jest pi臋kne
  Informacja

   Losowe zdj阠ie


Kliknij aby powi阫szy.
Tradycje przemys硂we okolic Boronowa


Damian Go潮bek

Tradycje przemys硂we okolic Boronowa



Ziemia Lubliniecka by砤 przed wiekami jedn z kolebek g髍no秎眘kiego przemys硊 wydobywczo-hutniczego. W秗骴 tutejszych las體 i p髄 dymi硑 niegdy ku糿ice i wielkie piece, a w ich s眘iedztwie kopano rud 縠lazn. Dzi w miejscach tych, w kt髍ych ongi rozwija砤 si dzia砤lno舵 przemys硂wa, up硑waj眂y czas zaciera resztki 秎ad體 po tych kilkusetletnich tradycjach hutniczych i g髍niczych.


Okolice Boronowa s tym zak眛kiem powiatu lublinieckiego, w kt髍ym jeszcze teraz mo縩a si natkn辨 na szereg namacalnych 秎ad體 przypominaj眂ych 體 dawny, przemys硂wy charakter tego terenu. W gminie tej wyst阷uje szereg nazw miejscowych i terenowych, jak Hucisko, Smolny Piec, Pod Hut, Do硑, Szklana Huta. W lesie pod Zumpami uwag przykuwaj liczne zapadliska i kopce ziemne, b阣眂e pozosta硂禼i po dawnej dzia砤lno禼i g髍niczej, a okolic Do丑w urozmaica dawny staw hutniczy, powsta硑 w po硂wie XVI wieku, po wyeksploatowaniu w tym miejscu grubej warstwy rudy darniowej. Po boronowskim stawie hutniczym ( w centrum wsi ) zachowa si dot眃 kompleks mokrade poro秐i阾ych trzcin, a o tradycjach g髍niczych przypomina w tej miejscowo禼i dobrze utrzymana XVIII-wieczna kapliczka drewniana 秝. Barbary, kt髍ej historia by砤 dawniej zwi眤ana z zumpia駍k kopalni rudy 縠laznej. Najstarszych informacji o boronowskim hutnictwie dostarcza ,, Urbarz lubliniecki z roku 1574”. Odnajdujemy w nim m.in. stwierdzenie, 縠 體czesny mistrz hutniczy Maciej Kos posiada w Boronowie ku糿ice ,,….od starodawna”. Dowiadujemy si te, 縠 體 ku糿ik jaki czas wcze秐iej zbudowa swoj drug ku糿ic ,,….przy nowym stawie” ( na Do砤ch). Obie hamernie zosta硑 w roku 1753 rozbudowane i od tego czasu jako tzw. fryszerki (od Frischfeuer ) produkowa硑 g丑wnie 縠lazo sztabowe. Ka縟a z nich zatrudnia砤 po 6-8 robotnik體. W Boronowie znajdowa砤 si te w XIX wieku siedziba Zarz眃u hutniczego, kt髍emu podlega硑 wszystkie zak砤dy hutnicze z rejonu Boronowa, Hadry i Chwostka ( 5 fryszerek i wielki piec).

W XVII wieku wydobywano ko硂 Zump體 kruszce srebrno-o硂wiowe, a przez nast阷ne dwa stulecia –rud 縠lazn, a do 1880 roku znajdowa砤 si tam kopalnia syderytu, najwi阫sza spo秗骴 pi阠iu 體czesnych lublinieckich kopal. Zatrudnia砤 ona, w niekt髍ych okresach oko硂 stu g髍nik體, a jej pole wydobywcze mia硂 powierzchni kilku kilometr體 kwadratowych. Kopalnia zaopatrywa砤 szereg okolicznych zak砤d體 hutniczych m.in. wielkie piece w Chwostku i w Bru秌u.

Z histori tej okolicy zwi眤any by r體nie przez przesz硂 dwa stulecia przemys szklarski. Obecna wie Hucisko nosi砤 ju na pocz眛ku XVIII wieku nazw Stare Huty Szk砤 ( Alte Glash黷ten ). Skoro ju wtenczas by砤 w u縴ciu taka nazwa, mo縩a przyj辨, 縠 szklarstwo musia硂 tam mie ju w體czas stare tradycje, si阦aj眂e siedemnastego, a mo縠 nawet szesnastego wieku. Jedna huta by砤 w samym Hucisku, a druga prawdopodobnie w pobliskim przysi蟪ku Sitki, gdy na starej mapie z pocz眛ku XIX wieku, ta male駅a miejscowo舵 okre秎ana by砤 r體nie nazw Hucisko. Tak縠 w lesie, w pobli縰 D阞owej G髍y znajdowa砤 si od oko硂 1730 roku huta szk砤. Sta砤 ona w pobli縰 polsko-秎眘kiej granicy, a swoje wyroby zbywa砤 ona g丑wnie na ziemiach polskich, gdzie rynek by bardzo ch硂nny. Na 眘ku cena wyrob體 szklanych by砤 wtedy niska z powodu panuj眂ej tu du縠j konkurencji. W 體czesnym powiecie lublinieckim by硂 6 hut szk砤 ( w Szklanej Hucie, Olszynie, ko硂 Kochcic, w R阣zinie, ko硂 Skrzyd硂wic i w W阣zinie ). Gdy po utworzeniu Kr髄estwa Kongresowego car wprowadzi wysokie c硂 ochronne na towary przywo縪ne ze 眘ka, dalsza produkcja w Szklanej Hucie sta砤 si nieop砤calna i hut zamkni阾o prawdopodobnie w 1821 roku. Podobny los spotka r體nie nieco wcze秐iej inn przygraniczn hut w Olszynie.

Dzi阫i dawnemu uprzemys硂wieniu obraz okolic Boronowa zmienia si gwa硉ownie. Podczas gdy jeszcze w roku 1720 ta ma砤 秗骴le秐a miejscowo舵 liczy砤 zaledwie oko硂 400 mieszka馽體, to p蟪 wieku p蠹niej liczba ta si podwoi砤, a w roku 1840 Boron體 mia ju 1781 mieszka馽體 i sta si najwi阫sz wsi w powiecie oraz trzeci miejscowo禼i pod wzgl阣em liczby mieszka馽體, po Lubli馽u i Dobrodzieniu. W po硂wie XIX stulecia opr骳z wspomnianej kopalni i hut znajdowa硑 si na tym terenie wytw髍nie smo硑 i pota縰, w licznych mielerzach wypalano w阦iel drzewny, by browar ksi笨阠y i gorzelnia, wytw髍nia naczy glinianych, tartak i trzy m硑ny wodne, a w D阞owej G髍ze wyrabiano gonty na potrzeby ca砮go kosz阠i駍kiego dominium. W okolicy tej by硂 te w tamtym czasie 11 wiejskich kowali, 22 innych rzemie秎nik體 i 10 kupc體.

Ten stan utrzymywa si do ko馽a lat sze舵dziesi眛ych tamtego stulecia, p蠹niej nast阷owa stopniowy upadek zak砤d體, podobnie jak w ca硑m powiecie. Lubliniecki przemys oparty na wykorzystywaniu w阦la drzewnego, nie wytrzymywa konkurencji nowoczesnego przemys硊 g髍niczo-hutniczego, rozwijaj眂ego si w體czas w rejonie Bytomia, Kr髄ewskiej Huty i Katowic.

Warto nadmieni, 縠 z硂縜 boronowskiej rudy 縠laznej nie zosta硑 do ko馽a wyeksploatowane. Ju wkr髏ce po zamkni阠iu kopalni ksi笨 Fryderyk Wilhelm Hohenlohe rozpocz背 starania o wskrzeszenie g髍nictwa na tamtym terenie. Prowadzono wiercenia ko硂 Zump體, D阞owej G髍y i Niw i odkryto nowe pok砤dy rudy 縠laznej ( a tak縠 niewielkiej ilo禼i rudy o硂wiowej i w阦la kamiennego). W roku 1890 ksi笨 wszed w sp蟪k z Tow. Akcyjnym ,,Zjednoczone Huty Kr髄ewskie i Laura” i uzyska uprawnienia do eksploatacji kopalin. W ostatniej chwili udzia硂wcy si wycofali z przedsi陊zi阠ia z powodu zbyt uci笨liwego transportu ( najbli縮za stacja kolejowa by砤 wtedy w Kosz阠inie). Starania te wznowi z du縴m powodzeniem ksi笨 Karol Gotfryd Hohenlohe, gdy Boron體 uzyska po潮czenie kolejowe w 1927 roku. Ich pomy秎ny fina przerwa wybuch wojny. Po wojnie, ju w zmienionej sytuacji polityczno-gospodarczej, boronowska ruda posz砤 w zapomnienie.


Bibliografia
1.Fechner H.,Schlesische Glasindustrie unter Friedrich dem Gro遝n und seinen Nachfolgen bis 1806, t.26/1892
2.Go潮bek D.,, Dawne hutnictwo i g髍nictwo w okolicy Boronowa” 2004



103571 -Liczba unikalnych wizyt